Het Onderwijskader – De principes die we volgen om de Open Online Course (OOC) en de Online Teacher Community (OTC) te creëren

Tussen augustus en oktober heeft het consortium van het Climateracy-project gewerkt aan het Onderwijskader. “Wat is het Onderwijskader?” vraag je je misschien af. Maak je geen zorgen – in het begin was er een lichte verwarring, zelfs onder de teamleden, maar dit werd duidelijk na overleg en door te kijken naar het projectvoorstel.

In een notendop biedt het onderwijskader een overzicht van de leerdoelen en -resultaten voor leerkrachten en aanbevelingen van methodologieën, onderwijsstrategieën, beoordelings- en evaluatiemogelijkheden. Met behulp van dit raamwerk zullen de Open Online Course (OOC) en de Online Teacher Community (OTC) worden ontwikkeld. Met andere woorden, het onderwijskader is een leidraad die ons helpt bij het nemen van beslissingen over wat we in de OOC opnemen en hoe we de rol van de OTC zinvol kunnen maken als het gaat om het ondersteunen van leerkrachten die les willen geven over klimaatverandering.

"In een notendop biedt het onderwijskader een overzicht van de leerdoelen en -resultaten voor leerkrachten en aanbevelingen van methodologieën, onderwijsstrategieën, beoordelings- en evaluatiemogelijkheden. Met behulp van dit raamwerk zullen de Open Online Course (OOC) en de Online Teacher Community (OTC) worden ontwikkeld.”

Eén ding dat het Onderwijskader specificeert is het doelpubliek en dat is nogal breed! We hebben het over alle leerkrachten in middelbare scholen van Europese landen die lesgeven aan 12-18 jarige leerlingen. Daarom kunnen wij ons met de OOC en de OTC niet alleen richten op bepaalde vakgebieden, maar nodigen wij alle leerkrachten uit om zelf na te denken over hoe het klimaatverandering relevant kan zijn voor hun vakgebied. Desalniettemin zullen we ook proberen vakspecifieke (en leeftijdsspecifieke) aanbevelingen op te nemen als het gaat om leermiddelen en moedigen we vakintegratie en samenwerking tussen leerkrachten sterk aan wanneer ze lesgeven over klimaatverandering.

Ons hoofddoel is de leerkrachten te helpen betere competenties te verwerven over hoe ze leerlingen in het middelbaar onderwijs kunnen onderwijzen over klimaatverandering en hen te helpen meer klimaatgeletterd te worden. Volgens de vermelding voor ‘Climate Action’ in de Encyclopedia of de ‘UN Sustainable Development Goals’, is ‘climate change literacy’ (synoniem voor klimaatgeletterdheid) “kennis of een competentie op het gebied van klimaatverandering, de gevolgen ervan en de oplossingen” (Johnston, 2020, pp. 200). Het is belangrijk op te merken dat we een competentie zien als meer dan een eenvoudige vaardigheid. Onder een competentie verstaan we ook de ingesteldheid, houding en bereidheid om verandering te bewerkstelligen en goede rentmeesters van de aarde te zijn.

Pixabay foto - opetaja

Onze hoop is dat door de OOC te voltooien en deel te nemen aan de OTC, leerkrachten:

  • • beter de passende methoden en benaderingen kiezen om les te geven over klimaatonderwerpen en leersituaties creëren die het begrip van complexe systemen en het ontwikkelen van algemene competenties (bv. kritisch denken, samenwerken, empathie, interculturele communicatie, enz.) ondersteunen;
  • hun leerlingen engageren en hun bestaande kennis activeren, indien nodig ook misvattingen over klimaatverandering en aanverwante onderwerpen diagnosticeren;
  • verwoorden wat klimaatverandering is, waarom klimaatverandering en klimaatwetenschap ertoe doen en hoe geloofwaardige wetenschappelijke bronnen te gebruiken;
  • laten zien hoe de klimaatverandering van invloed is op het dagelijks leven van de leerlingen en op hun eigen gemeenschap (met inbegrip van hun land, Europa en de wereld) en hoe wij door ons gedrag het klimaat beïnvloeden;
  • laten zien hoe zij actie kunnen ondernemen om klimaatverandering te bestrijden en zich eraan aan te passen;
  • hun voorbeeldstatus als leerkrachten erkennen.

"Ons hoofddoel is de leerkrachten te helpen betere competenties te verwerven over hoe ze leerlingen in het middelbaar onderwijs kunnen onderwijzen over klimaatverandering en hen te helpen meer klimaatgeletterd te worden."

Het onderwijskader schetst ook de meer technische aspecten van de OOC en de OTC. De OOC zal bijvoorbeeld gebruik maken van een combinatie van zelfstandig leren waarbij korte instructievideo’s over sleutelconcepten worden geïntegreerd met praktische leerbevorderende activiteiten zoals het uitproberen van nieuwe benaderingen in de klas en reflecteren op de eigen praktijk, of het samenvatten aan het einde van een leeractiviteit. De OTC wordt een online ruimte waarop verschillende forums beschikbaar zullen zijn, waarop leerkrachten kunnen communiceren, materialen kunnen delen, vragen kunnen stellen en advies kunnen vragen en geven aan collega’s over lesgeven met als doel de leerlingen klimaatgeletterd maken.

De activiteiten en leermethoden die in de OOC aan de leerkrachten worden aanbevolen, zijn gebaseerd op het idee dat er niet één methodologie of strategie is die op zichzelf geschikt is voor het onderwijzen en leren over klimaat en klimaatverandering, en dat er vele soorten instructies kunnen worden gebruikt, waaronder demonstratie en casestudies, rollenspel, zelfstudie, projectgebaseerd leren, debatten, enz. Niettemin is men het er in brede kring over eens dat onderwijs het doeltreffendst is wanneer actieve, participatieve en ervaringsgerichte leermethoden worden toegepast die de leerling boeien en een wezenlijk verschil maken voor zijn begrip en denkvermogen om zich in te zetten voor duurzame ontwikkeling. 

We hopen dat dit kort overzicht over het onderwijskader u een idee geeft van wat u kunt verwachten van de OOC en de OTC. Als u suggesties of vragen hebt, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen!

Canva foto_kliima

Afbeelding bron: Canva, open bron, geen toeschrijving vereist

Detaillierte Ergebnisse aus Deutschland

In Deutschland haben insgesamt 32 Lehrkräfte aus verschiedenen Fachbereichen an der Umfrage teilgenommen. Sie beschreiben das Interesse ihrer Schüler am Klimawandel und am Umgang mit dem Thema Klimawandel als gemischt. Die Analyse zeigte auch, dass 29 der 32 Lehrer neue Methoden erlernen wollen. Hinsichtlich der Erwartungen an die Klimabildung wünschen sich die befragten Lehrer weniger Pflichtfächer in ihren Lehrplänen, dafür mehr projektorientiertes Lernen.

Ihrer Meinung nach sollte das Thema Klimawandel in möglichst vielen verschiedenen Teilen des Lehrplans aller Fächer verankert werden und Raum für Projekte im Unterricht zu Themen der Anwendung von Nachhaltigkeit lassen. Die Befragten schlagen ihren Schulleitern vor, mit Institutionen zusammenzuarbeiten, die bei Fragen des Klimawandels helfen könnten. Sie halten es auch für besonders wichtig, ihren Schülern neue Handlungsmöglichkeiten aufzuzeigen und an bestehende Initiativen anzuknüpfen.

Die Bedarfsanalyse hat auch gezeigt, dass die deutschen Schüler bisher nur über ein allgemeines Wissen zum Klimawandel verfügen. Sie sind zwar interessiert, aber aufgrund der Pandemie weniger engagiert. Das Interesse steigt jedoch, je älter die Schüler sind.

Die Lehrer hingegen sind sehr an dem Thema interessiert und motiviert, es in ihren Unterricht einzubauen. Der landesweite Lehrplan ist jedoch sehr streng. So kommt es, dass die Lehrer entweder bereits konkrete Methoden anwenden, um nachhaltige Ziele zu erreichen (und daher nicht so viele Ideen, sondern mehr Zeit benötigen, um ihre “coolen Konzepte” zu erweitern), oder zwar interessiert sind, aber nicht wissen, wie sie die neuen Ansätze in ihren Unterricht integrieren sollen.

Zusammenfassend lässt sich sagen, dass in Deutschland ein unterstützendes schulisches Umfeld, persönliche Kenntnisse über die anerkannte Wissenschaft des Klimawandels und die nationale Bildungspolitik die wichtigste Rolle spielen. Auch die Unterstützung durch die Gemeinschaft und die Aufmerksamkeit der Medien sollten nicht unterschätzt werden.